อันดับที่ 32 นายสัตวแพทย์ภัทรพล มณีอ่อน

                หลังจากจบทางด้านสัตวแพทย์ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร หนุ่มฮิปฮอป คนนี้เข้าทำงานในตำแหน่งผู้ชำนาญการประจำคณะกรรมาธิการสิ่งแวดล้อมวุฒิสภา 4 ปี หลังจากที่ทำงานนั่งคิดเกี่ยวกับเรื่องสัตว์ป่าและสิ่งแวดล้อม เขาเริ่มรู้ตัวเองและอยากนำความรู้ที่เรียนมาลงมือทำมากกว่า จึงเข้าทำงานในตำแหน่งสัตวแพทย์สัตว์ป่าในกรมอุทยานสัตว์ป่าและพันธุ์พืชอย่างเต็มตัว และกลายเป็นสัตวแพทย์สัตว์ป่าคนแรกของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ในเวลาต่อมา

                ไม่คิดอยากจะเปิดคลินิกรักษาสัตว์น่ารัก ๆ อย่างสุนัขหรือแมวบ้างหรือ ทำไมตั้งว่าต้องรักษาช้าง ?

                ผมเป็นคนสุรินทร์ เห็นช้างมาตั้งแต่เด็ก ๆ เลยคิดว่าปัญหาเรื่องช้างเจ็บป่วยเป็นปัญหาที่เราสามารถช่วยแก้ไขได้บวกกับว่าส่วนตัวไม่ชอบทำงานในห้องเล็ก ๆ หรืออยู่ในโรงพยาบาล จึงตั้งว่า 5 ปีแรกของการทำงานจะไม่หวังเรื่องรายได้แต่อยากทำอะไรเพื่อสังคม เพราะสังคมให้อะไรเยอะตั้งแต่เราเกิด ถ้าเราอยากได้อะไรคืน เราก็ต้องทำเพื่อสังคมก่อน ถ้าเรามัวแต่หวังผลประโยชน์ คุณธรรมและจริยธรรมในใจก็จะหมดไปโดยอัตโนมัติ ที่มาที่ไปของตำแหน่งสัตวแพทย์สัตว์ป่าคนแรกในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถึงงานในวุฒิสภาจะเป็นงานระดับสูงที่ใคร ๆ ก็อยากทำ แต่ผมก็ไม่ได้มองเรื่องยศถาบรรดาศักดิ์และอยากทำอะไรที่ตัวเองเรียนมามากกว่า ก็เลยขอลาออก คณะกรรมาธิการก็ไม่อยากให้ออก เพราะว่างานกำลังไปได้ดี เขาก็เลยเสนอทางเลือกให้ผมเสนอไปว่า มีส่วนไหนที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ป่าที่ผมสามารถเข้าไปทำงานได้แล้วยังขาดอยู่ ผมจึงเสนอสัตวแพทย์สัตว์ป่าเพราะว่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหรืออุทยานแห่งชาติยังมีปัญหาเรื่องการบาดเจ็บและโรคระบาดของสัตว์อยู่มาก แต่ไม่มีใครเข้าไปดูแล เมื่อรัฐสภายอมรับและเห็นด้วยในหลักการของผมแล้ว ในฐานะที่ผมเสนอเอง ก็เป็นหน้าที่ผมที่ต้องเขาไปรับผิดชอบซึ่งเป็นงานที่กดดันมาก เพราะเราต้องทำในสิ่งที่เราพูดให้ได้ ใครที่เป็นหัวหอกแทงคนแรกจะต้องแผ่ขายให้กว้างที่สุด

                การทำงานร่วมกันระหว่างนักอนุรักษ์รุ่นเก่ากับรุ่นใหม่มีความขัดแย้งในด้านทัศนคติบ้างหรือเปล่า ?

                มีครับ มุมมองของนักอนุรักษ์ในอดีตจะมองว่าการเกิดแก่เจ็บตายของสัตว์ป่าเป็นเรื่องของธรรมชาติ หมอไม่ควรเข้าไปยุ่ง แต่สถานการณ์ในวันนี้มันเปลี่ยนแปลงไป วิถีชีวิตของมนุษย์ส่งผลกระทบต่อสัตว์ป่าทั้งทางตรงและทางอ้อม อีกเหตุผลคือแต่ก่อนหมอจะพรีเซนต์ตัวเองว่าหมอเข้าป่าเพื่อรักษาช้าง ทำให้ขัดแย้งโดยตรงกับความคิดของนักอนุรักษ์ในอดีต หมอจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าหน้าที่ของเราคืออะไร ซึ่งจริง ๆ หมอมีภารกิจมากว่าการรักษา และ แนวทางการรักษาคือจะไม่เอาเขาออกจากป่า ซึ่งคงเป็นการดีที่หมอถือกระเป๋าไปหาคนไข้ที่บ้าน เรารู้สึกภูมิใจมากที่สุดก็คือเรามีโรงพยาบาลที่ใหญ่ที่สุดในโลก ก็คือป่านั้นเอง

                กดดันหรือหนักใจในเรื่องอะไรบ้างในฐานะสัตวแพทย์สัตว์ป่าคนแรก ?

                ถ้าเป็นสัตว์เรื่องหรือสัตว์ที่อยู่ในสวนสัตว์ เราก็สามารถรักษาเขาได้เต็มที่ แต่ในกรณีสัตว์ป่าถ้าตัวหนึ่งเจ็บป่วยก็เหมือนหนังเรื่องใหม่เรื่องหนึ่ง เราต้องคิดให้ดี อย่างชะนีถูกไฟช็อตแขนเน่า เราก็ต้องตัดแขนออกไม่ให้แผลลุกลามและถ้าชนะมีไม่มีแขนก็เหมือนคนไม่มีหัว อยู่ไปก็ทรมาน เราอาจจะช่วยให้เขาไปอย่างสงบ ซึ่งมันค่อนข้างขัดกับความรู้สึกของวัฒนธรรมไทย แต่เมื่อเราตัดสินใจแล้ว เราก็ต้องยืดอกและตอบสังคมให้ได้ว่าทำไมเราถึงต้องทำให้มันตาย

                อะไรเปลี่ยนความคิดคุณจากเด็กที่เกเรหันมาทำงานเพื่อประโยชน์ต่อสังคม ?

                ตอนนั้นรู้ตัวว่าเป็นคนชั่ว ก็คิดว่าเกิดมาทีเดียว จะขอเป็นคนดีแบบอื่นไม่ได้เลยเหรอ เคยจิตนาการว่าตัวเองอยู่ในห้อง ๆ หนึ่ง แล้วมีคนถามว่าใครเป็นคนดีบ้างยกมือขึ้น ผมก็มานั่งนึกว่า ถ้าผมอยู่ในเหตุการณ์นั้น ผมอยากเป็นคนที่ยกมือขึ้นแล้วบอกว่า ผมนี่แหละเป็นคนดี

                สถานการณ์ของป่าและสัตว์ป่าอยู่อยู่ภายใต้กลุ่มผู้มีอิทธิพลเหมือนยุค
คุณสืบ นาคะเสถียรหรือเปล่า ?

                เป็นอยู่ แต่วันนี้นักทำลายและนักอนุรักษ์คานกันอยู่ที่ 50:50 เหมือนนักมวย 2 คนทีมีแต้มเท่ากัน ซึ่งปัจจัยชนะของนักมวยทั้ง 2 ฝ่ายนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับนักมวย แต่ขึ้นอยู่กับพี่เลี้ยงฝั่งอนุรักษ์ก็คือประชาชนและรัฐบาล ส่วนพี่เลี้ยงของนักทำลายป่าก็คือนายทุน ว่าฝั่งใครจะโยนผ้าขาวก่อนกัน...

ขอขอบคุณบทสัมภาษณ์จากนิตยสาร a day

คอลัมน์ 50 หนุ่มในฝัน(เวอร์ชั่น a day)

ราวบ่ายสามโมงวันเสาร์ที่ 21 ม.ค. อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ได้รับแจ้งจากนักท่องเที่ยวฝรั่งคนหนึ่งว่ามีลูกช้างเดินโซซัดโซเซที่ข้างทางไปสถานีควบคุมเขาเขียวของกองทัพอากาศ

พอพนักงานรับโทรศัพท์วางสาย ก็รายงานหัวหน้าฝ่ายป้องกัน คือ นายประวัติศาสตร์ จันทร์เทพ ทราบ แล้วคุณประวัติศาสตร์ก็นำเจ้าหน้าที่อีก 6 คนขึ้นรถกระบะไปยังจุดที่ได้รับแจ้ง

พอไปถึงก็เจอลูกช้างสูงสัก 80 ซ.ม. หนักราว 70 ก.ก. อายุประมาณเดือนเศษเดินสะเปะสะปะอ่อนระโหยโรยแรงที่ข้างทาง คุณประวัติศาสตร์สั่งกำลังส่วนหนึ่งกระจายออกหาโขลงแม่ของมัน เพราะกลัวอยู่แถวนั้นแล้วเข้ามาทำร้าย แต่ก็ไม่มีวี่แววของโขลงช้าง กำลังส่วนหนึ่งเข้าไปหาช้างน้อยนั้น

ตั้งข้อสังเกตเบื้องต้นว่า อาจเป็นลูกช้างบาดเจ็บ เพราะเดินโซเซท่าทางอ่อนแอ

จากนั้นคุณประวัติศาสตร์รีบต่อโทรศัพท์ถึงหมอล็อต หรือน.สพ.พีรพร มณีอ่อน ผู้ชำนาญการประจำคณะกรรมาธิการสิ่งแวดล้อม วุฒิสภา นายสัตวแพทย์ประจำหน่วยสัตวแพทย์สัตว์ป่าเคลื่อนที่ ซึ่งติดตามความเคลื่อนไหว และให้คำแนะนำเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับสัตว์ป่าป่วย หรือบาดเจ็บอยู่เสมอ

คุณประวัติศาสตร์ให้รายละเอียดแก่หมอล็อตว่า มันคงพลัดจากโขลงมานานพอสมควร เพราะไม่ได้ยินเสียงแม่มันแถวนั้นเลย และคงหิวนมมากเดินกะปลกกะเปลี้ย พอชนต้นไม้ใหญ่ก็อ้าปากดูดต้นไม้เสียงดังจ๊วบๆ เป็นที่น่าเวทนา

หมอล็อตแนะนำทางโทรศัพท์ว่า อันดับแรกเอาน้ำให้มันกินก่อน แต่ต้องเป็นน้ำสะอาด คุณประวัติศาสตร์จึงให้เจ้าหน้าที่เอาน้ำดื่มเทใส่กระแป๋งให้มัน แต่มันก็ไม่สนใจกินน้ำนั่น

หมอล็อตจึงว่า มันอาจจะยังดื่มน้ำจากกระแป๋งไม่เป็น ลองให้มันกินจากขวดพลาสติกดู

เจ้าหน้าที่ชื่อนายสมนึก สนเทียนวัด เล่าว่า พอเอาขวดน้ำแหย่เข้าปากเท่านั้นแหละ มันดูดจ๊วบๆ อย่างหิวกระหาย หมดน้ำไปแปดขวด แต่คงจะกินเข้าไปได้สักห้าหกขวด นอกนั้นหกเรี่ยราดหมด เห็นแล้วยิ่งเวทนาสงสาร ส่วนเรื่องการระวังภัยไม่ต้องพูดถึง คือไม่รู้เรื่องรู้ราวอะไรใดๆ เลย

หมอล็อตแนะนำต่อว่า อย่างนั้นต้องรีบป้อนนม แต่ตอนนั้นยังหานมไม่ได้ ต้องให้อาหารอ่อนๆ ไปก่อน คุณประวัติศาสตร์จึงให้ลูกน้องหากล้วยสุกมาด่วน ระหว่างรอกล้วยต้องคอยประคองมันไว้ เพราะไม่อยู่นิ่งเลย เดินล้มลุกคลุกคลาน คล้ายกับเด็กเพิ่งหัดเดิน จิตใจมันคงจะกระวนกระวายโศกเศร้าว้าเหว่เหมือนเด็กพลัดหลงพ่อแม่ เข้าหาคนโดยไม่รู้สึกกลัวเหมือนสัตว์ป่าทั่วไป

พอได้กล้วยสุกมาแล้วก็แกะเปลือกออกบิป้อนเป็นคำเล็กๆ พอมันกินสักพักหนึ่งก็ถ่ายจู๊ดๆ ออกมาเป็นก้อนเหมือนกับที่ป้อนเข้าไป สันนิษฐานกันว่า กระเพาะอาหารยังไม่ทำงาน หรือย่อยไม่ได้



สิ่งที่ทีมงานต้องคิดหนักในตอนนั้น คือแล้วจะทำอย่างไรกับมันต่อไป เพราะไม่มีวี่แววของแม่มันเลย จะปล่อยไปตามเวรตามกรรมก็คงอดตาย หรือไม่ก็โดนฝูงหมาไนรุมกัดกินแน่ๆ เพราะเขาใหญ่มีหมาไนชุกชุมเหลือเกิน ศัตรูอื่นๆ อย่างเสือ หรืองูจงอางมันก็คงไม่รู้จักอีกเหมือนกัน อันตรายมีอยู่รอบตัว ไหนจะตกหลุมตกเขา เพราะมันคงยังไม่รู้จักเส้นทางเดินของโขลงช้างแน่

หรือถ้าจะเอาขึ้นรถไปเลี้ยงที่สำนักงาน ก็ไม่รู้ว่าจะช่วยเหลือมันอย่างไร หัวหน้าทีมเลยให้รอจนกว่าแม่ของมันจะกลับมารับเข้าโขลงอย่างเก่า ซึ่งดีที่สุดสำหรับการมีชีวิตรอดของมัน เพราะตามธรรมดาแล้ว แม่ช้างหรือสัตว์ไหนๆ ก็รัก หวง ห่วงลูกกันทั้งนั้น

โดยเฉพาะช้างมันจะห่วงทารกช้างมากกว่าสัตว์ใดๆ เท่าที่เคยเห็นโขลงช้างที่มีลูกน้อย จะมีแม่ และพี่เลี้ยงอีกหลายตัวคอยประคบประหงม ไม่ให้ลูกช้างน้อยซึ่งตามปกติจะซุกซนเตลิดออกนอกกลุ่มไปได้เลย เพราะลูกช้างไร้เดียงสา คืออาหารอันโอชะของสัตว์ผู้ล่าขนาดใหญ่อย่างกับเสือ เป็นต้น

หลังจากทีมงานรอ รอแล้วรออีก ก็ไม่เห็นแม้แต่เงาของโขลงแม่มันเลย ระหว่างนั้นก็โทรศัพท์ขอคำแนะนำจากหมอตลอดเวลาจนเกือบมืด ในที่สุดคุณประวัติศาสตร์ก็ตัดสินใจ "เอ้า พวกเราช่วยกันอุ้มขึ้นรถไปสำนักงาน เรื่องอื่นค่อยว่ากันทีหลัง ช่วยชีวิตมันให้รอดก่อน"

แล้วคืนนั้นหมอล็อตก็เดินทางมาถึงเขาใหญ่ พร้อมกับนมผง เวชภัณฑ์ วิตามินซี วิตามินบี แคลเซียมเม็ด น้ำเกลือ และผงเกลือแร่ ที่แวะซื้อมาตามรายทางเท่าที่คิดว่าอะไรคือของจำเป็น และเงินที่มีติดกระเป๋า แล้วก็ให้นม น้ำ โดยเอาใส่ในขวดน้ำดื่มพลาสติกให้มันดูด

วันรุ่งขึ้นก็ไปหาน้ำพืชที่เป็นน้ำมันมะพร้าวผสมกับน้ำมันปาล์ม หมอล็อตบอกว่า น้ำมันมะพร้าวจะมี capric acid อยู่มาก แล้วเจ้า capric acid นี้มีมากในน้ำนมช้าง เพราะเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทารกช้าง เพื่อเสริมสร้างการเจริญเติบโต

อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่รายงานนายชัยรัตน์ สยามฤต ผอ.สำนักอุทยานแห่งชาติ และนายดำรงค์ พิเดช อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งได้สั่งการช่วยเหลือลูกช้างอย่างเต็มกำลัง และให้แนวทางปฏิบัติว่า หลังจากช่วยลูกช้างจนแข็งแรงปลอดภัยแล้ว ให้หาวิธีนำไปคืนแม่โดยเร็วที่สุด

นอกจากนั้น ยังรายงานส.ว.เพ็ญศักดิ์ จักษุจินดา ประธานอนุกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติ ในคณะกรรมาธิการสิ่งแวดล้อม วุฒิสภา และคุณดุลสิทธิ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา เพราะทั้งสองติดตามให้การสนับสนุนการดำเนินงานด้านสัตว์ป่าของเขาใหญ่เสมอมา



จากการให้น้ำ นม วิตามิน เกลือแร่ แคลเซียม กล้วยสุก ฯลฯ และรักษาบาดแผลรอยขีดข่วนเล็กๆ น้อยๆ ตามร่างกายอันเกิดจากหนามหรือกิ่งไม้ รวมถึงรอยบาดแผลที่หนังหุ้มอวัยวะเพศ มันก็แข็งแรงกระปรี้กระเปร่าสดชื่นขึ้นเป็นลำดับ

ระหว่างนั้นคุณประวัติ โวหารดี หัวหน้าอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ สั่งติดตามโขลงช้างที่บริเวณที่พบลูกช้าง นายสุทธิพร สินค้า พนักงานคนหนึ่งเล่าว่า ไปเจอโขลงหนึ่งที่อาจจะเป็นแม่ของมัน แต่เข้าใกล้ไม่ได้ เพราะมันอยู่กันกระจัดกระจาย ไม่ได้รวมกันเป็นกลุ่ม ถ้าเป็นโขลงแม่มันจริงจะอันตรายมาก ได้ยินเสียงอยู่ห่างๆ เลยไม่รู้แน่ชัดว่าเป็นโขลงของแม่มันหรือไม่ การติดตามจึงยุติลง



วันพุธที่ 25 ม.ค.เมื่อทีมงานเห็นว่ามันแข็งแรงดีแล้ว ก็ออกตามหาโขลงแม่ของมัน เพื่อปล่อยกลับคืนธรรมชาติ เจออยู่หลายโขลงแต่ก็ไม่แน่ใจว่าจะเป็นแม่หรือไม่ เพราะช้างป่าเขาใหญ่มีหลายโขลง นักวิชาการเคยประมาณไว้ว่า มีอยู่ราวๆ 200 ตัว(ลักษณนามของช้างเลี้ยงคือเชือก ช้างป่าคือตัว) ระหว่างนี้ติดตามหาแม่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ก็ดูแลเลี้ยงมันให้แข็งแรงที่สุด โดยมีหมอล็อต หมอตู่ หรือน.สพ.ทวี พงษ์สุพรรณ นายสมนึก สนเทียนวัด และนายสุทธิพร สินค้า พนักงานอุทยานดูแลอย่างใกล้ชิด

คำถามที่เกิดแก่ทุกคน คือมันพลัดหลงจากโขลงได้อย่างไร มีหลายคำตอบ จากการสันนิษฐานของ หมอล็อต คุณประวัติศาสตร์ คุณดุลสิทธิ์ และคุณสาโรจน์ประพันธ์ สรุปได้ว่า หนึ่ง โขลงของมันอาจแตกตื่นอะไรสักอย่าง เช่น ช้างใหญ่ตัวผู้ชนกัน จนโขลงแตกกระจัดกระจาย สอง ลูกช้างตัวนี้อาจอ่อนแอมาก เดินตามโขลงไม่ทัน จนแม่ต้องทิ้งมัน แต่ไม่ได้ข้อสรุปที่แน่ชัด

แล้วก็มีเสียงหนึ่งแทรกขึ้นมาว่า "อ๋อ แม่มันคงยังเป็นนักศึกษามั้ง"

ขอขอบคุณ เว็บไซต์ ภาคีช้างไทยนะค่ะ

นู๋กานต์คิดว่าบทความนี้น่าจะนานแล้วนะค่ะ
แต่ก็อยากนำมาแบ่งปันกันอ่าน